Autor

 


KOLĘDY PODKARPACIA

Kolędy Podkarpacia 2 - okładkaBartosz Gałązka, Kolędy Podkarpacia, t. 2: Podgórze, cz. 2, Wydawnictwo Roksana, Krosno 2011, s. 416.


Drugi tom serii Kolędy Podkarpacia dokumentuje ludowy repertuar zarejestrowany w promieniu kilkudziesięciu kilometrów od Krosna, w okolicach Krosna, Brzozowa, Dynowa, Jasła, Sanoka i Strzyżowa. Książka zawiera ponad 700 zapisów utworów wykonywanych w okresie bożonarodzeniowym i noworocznym. Nagrano je w czasie wieloletnich (2004–2011) badań prowadzonych w 140 miejscowościach regionu, przede wszystkim podczas wywiadów z przedstawicielami najstarszego pokolenia mieszkańców. Wielu informatorów można nazwać wykonawcami wybitnymi; nie tylko z powodu ogromnej liczby zapamiętanych pieśni, ale także dlatego, że wykonaniom towarzyszyła świadomość wartości przekazywanych badaczowi utworów z repertuaru tradycyjnego. Spośród kilku tysięcy zarejestrowanych przekazów licznych wersji i wariantów kolęd wybrano typowe dla poszczególnych miejscowości (parafii, dekanatów, ośrodków, regionu) oraz unikatowe – ze względu na formę i sposób funkcjonowania lub – częściej – ze względu na fakt, iż stanowią relikt kulturowy, znany już wyłącznie pojedynczym osobom i zanikający. 

Zbiór ma przede wszystkim charakter muzyczny. W komentarzach towarzyszących pieśniom znalazły się informacje na temat funkcjonowania śpiewu w regionie i w poszczególnych miejscowościach. Wskazano też źródła i kontrafaktury. Zestawienia zapisów z najważniejszych śpiewników i wydawnictw folklorystycznych, zawierających teksty i melodie śpiewów opublikowanych w tomie, podano w Aneksie.


Zebrany materiał zamieszczono w książce, dzieląc utwory na kolędy bożonarodzeniowe (zarówno kościelne, liturgiczne, jak i te, które śpiewane są wyłącznie w domach) oraz śpiewy kolędnicze (pieśni ściśle związane z sytuacją „chodzenia po kolędzie” w okresie Bożego Narodzenia i Nowego Roku). Wyodrębniono oracje i przemowy świąteczne oraz kolędy aktualizowane (dostosowane do sytuacji społecznej, politycznej lub towarzyskiej teksty, których pierwowzorem były znane kolędy).

Nagrywając pieśni korzystano z wysokiej klasy dyktafonów cyfrowych, dzięki temu jakość nagrań gwarantowała właściwe transkrypcje muzyczne. Melodie transkrybowano, przyjmując standardy zapisu wyznaczone przez literaturę przedmiotu. Przy zapisywaniu tekstów przyjęto – wzorem innych publikacji dokumentujących muzyczny folklor religijny – zasadę wierności w granicach możliwych do osiągnięcia bez zastosowania nadmiaru znaków specjalnych.

Okładkę tomu zaprojektowała Elżbieta Brynecka.

Kolędy Podkarpacia W roku 2004 na rynku wydawniczym ukazała się książka Kolędy regionu krośnieńskiego. Znalazły się w niej zapisy tekstów i melodii pieśni zebranych przez jej autora w czasie wieloletnich badań terenowych w południowo-wschodniej Polsce, w okolicach Krosna, Brzozowa, Strzyżowa, częściowo Sanoka i Jasła. Ogółem antologia zawierała niemal 800 ludowych wariantów melodycznych trzystu dziesięciu pieśni związanych z okresem świąt Bożego Narodzenia i Nowego Roku oraz ponad 50 tekstów ludowych powinszowań świątecznych i noworocznych. Duże zainteresowanie tą pozycją spowodowało, iż nakład antologii szybko się wyczerpał i pojawiła się potrzeba jej wznowienia.
Uwzględniając opinie zainteresowanych Czytelników i perspektywę ukazywania się kolejnych tomów dokumentujących folklor kolędowy województwa podkarpackiego, drugie wydanie – poprawione i poszerzone o wiele zapisów – przygotowano pod innym tytułem jako pierwszą pozycję serii Kolędy Podkarpacia. Tytuł tomu – Podgórze – wynikający bardziej z etnograficznego niż z administracyjnego podziału południowo-wschodniej Polski (zob. mapka poniżej), również ma charakter umowny (część zapisów kolęd pochodzi z sąsiednich regionów). Poza tym fragmentarycznie potraktowana została zachodnia część etnograficznego regionu Podgórza, która doczeka się osobnej publikacji (stąd cyfra I w tytule tego tomu).

 Kolędy Podkarpacia - pochodzenie materiałów
Regiony etnograficzne południowo-wschodniej Polski wg Franciszka Kotuli.
Wyróżniono (w przybliżeniu) obszary, z którego pochodzą materiały zamieszczone w książkach
Kolędy Podkarpacia. Podgórze I- II.

 
PLANOWANA SERIA ZAWIERAĆ BĘDZIE TOMY:

1. PODGÓRZE I (2007, pierwsze wydanie jako Kolędy regionu krośnieńskiego)
2. PODGÓRZE II (2011)
3. ZIEMIA JAROSŁAWSKA
4. ROPCZYCKIE - SĘDZISZOWSKIE
5. SANOCKIE I BIESZCZADY I
6. SANOCKIE I BIESZCZADY II
7. PRZEMYSKIE
8. RZESZOWSKIE I
9. RZESZOWSKIE II
10. SUPLEMENTY


© Bartosz Gałązka 2008 - 2011